Davlat korxonalarini ESG va barqaror rivojlanish tamoyillari asosida transformatsiya qilish
UzAssets davlat aktivlarini boshqarishning zamonaviy yondashuvlarini, ESG hisobotining dolzarb xalqaro amaliyotlarini va boshqaruv tizimlarini (ISO) hisobga olgan holda davlat portfel kompaniyalarida ESG tamoyillari va xalqaro barqaror rivojlanish standartlarini joriy etishni muvofiqlashtiradi.
UzAssets tomonidan ESG transformatsiya bo'yicha faoliyat O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 1-martdagi №PP-83-son Qarori doirasida investitsiya jozibadorligini oshirish vazifalari doirasida amalga oshirilmoqda.
Bugungi kunda ESG zamonaviy boshqaruv modellarining ajralmas qismiga aylandi. Bu yo'nalishda ishlash kompaniyalarga imkon beradi:
Atrof-muhit, ijtimoiy va boshqaruv risklarini faol boshqarish, hodisalar va obro'ga zarar yetkazish ehtimolini kamaytirish.
Xalqaro investorlar va moliya institutlarining talablarini qondirish orqali investitsiya jozibadorligini oshirish.
Yashil, ijtimoiy va o'tish moliya vositalarini o'z ichiga olgan barqaror moliyaga kirish imkoniyatini qo'lga kiritish.
Hamkorlar, mijozlar va davlat manfaatdor tomonlari o'rtasida ishonchni mustahkamlash.
Resurslardan oqilona foydalanish va barqaror biznes amaliyotlari orqali operatsion samaradorlikni oshirish.
Bizning yondashuvimiz
Biz barqaror rivojlanishni korxonalarning uzoq muddatli moliyaviy barqarorlik strategiyasining ajralmas elementi sifatida ko'rib chiqamiz, bu strategiya, jumladan, atrof-muhitni muhofaza qilish, ijtimoiy mas'uliyat va korporativ boshqaruv sohasidagi yuqori standartlarga rioya etishga asoslanishi kerak.
Biz barqarorlik va ESG tamoyillari kompaniyaning barcha jarayonlari va boshqaruv vertikaliga, shu jumladan butun tizimning asosiy elementi sifatida korporativ boshqaruvga integratsiya qilinishi kerak, deb hisoblaymiz — bu eng yaxshi xalqaro amaliyotlarga mos keladi.
UzAssets boshqaruv konturiga mamlakatning iqtisodiyotining muhim ulushini tashkil etuvchi yirik tizim shakllovchi kompaniyalar, jumladan 22 ta korxona kiradi.
Portfel kompaniyalari
Me'yoriy hujjatlar
Biz UzAssets ESG transformatsiyasi bo'yicha Yo'l xaritasi doirasida faoliyat yuritamiz, u amaldagi milliy strategik me'yoriy-huquqiy hujjatlarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan, jumladan:
"O'zbekiston — 2030" Strategiyasi — yashil iqtisodiyotga o'tish, energiya samaradorligini oshirish, qayta tiklanuvchi energetikani rivojlantirish va atrof-muhitga ta'sirni kamaytirish kabi uzoq muddatli maqsadlarni belgilaydi.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining №UP-37-son Farmoni (21.02.2024) — "yashil iqtisodiyot" tamoyillariga asoslangan yuqori iqtisodiy o'sish sur'atlarini ta'minlash bo'yicha tizimli choralar to'g'risida.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining №UP-16-son Farmoni (30.01.2025) — "Atrof-muhitni muhofaza qilish va "yashil iqtisodiyot" yilida "O'zbekiston–2030" Strategiyasini amalga oshirishning davlat dasturi to'g'risida".
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining №PP-282-son Qarori (15.09.2025) — Moliyaviy hisobotning Xalqaro standartlarini (IFRS) joriy etish, korporativ hisobotning shaffofligi va sifatini oshirish hamda milliy amaliyotni xalqaro standartlarga yaqinlashtirish to'g'risida.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining №221-son Qarori (4.05.2026) — UzAssets portfel davlat kompaniyalarida IFRS Sustainability Disclosure Standards (IFRS SDS — ISSB) standartlarini joriy etishga yo'naltirilgan.
Faoliyat yo'nalishlari
ESG Yo'l xaritasi — korxonalar rivojlanishining kompasi
Barqaror rivojlanishning asosiy yo'nalishlarini qamrab oluvchi 20 ta loyihani o'z ichiga olgan yagona metodologik ESG transformatsiya yo'l xaritasi ishlab chiqildi va boshqaruv konturidagi barcha kompaniyalar uchun umumiy asos bo'lib xizmat qilmoqda.
UzAssets yo'l xaritasini amalga oshirishni va loyihalarni barcha bosqichlarda tizimli ravishda ilgari surishni ta'minlaydi.
A. Yo'l xaritasini amalga oshirishni boshqarish
Vazifalar qo'yish va loyihalarni bajarishni muvofiqlashtirish
Doimiy monitoring
Amalga oshirish holati bo'yicha choraklik va yillik hisobot
B. Kompaniyalarga metodologik va ekspert ko'magi
Yangi standartlar va boshqaruv yondashuvlarini joriy etishda kompaniyalarga yordam berish uchun metodologik hujjatlar ishlab chiqish
C. Loyihalarni amaliy hamrohlik qilish
Yakuniy hujjatlarni kelishish
Tashqi konsaltingga bo'lgan ehtiyojni kamaytirishga yordam beruvchi UzAssets kuchaytirilgan ekspert yadrosi hisobidan kompaniyalarga ekspert konsultatsiya ko'magini ko'rsatish, alohida loyihalarda maqsadli "hands-on" ishtirok
Xalqaro moliya tashkilotlari bilan hamkorlikni rivojlantirish
Ehtiyojlarni aniqlash, texnik yordam bo'yicha so'rovlar shakllantirish va ESG yo'l xaritasini amalga oshirishdagi muvaffaqiyatga qaratilgan grant loyihalarini hamrohlik qilishni o'z ichiga olgan xalqaro moliya tashkilotlari (IFIs) bilan hamkorlikni rivojlantirish.
Loyihalar barqaror rivojlanish sohasidagi tashabbuslarni amalga oshirish doirasida UzAssets darajasida barcha portfel kompaniyalar uchun, shuningdek alohida davlat korxonalari (SOEs) uchun ham amalga oshirilishi mumkin.
Me'yoriy hujjatlar ishlab chiqishda ishtirok etish
Barqaror rivojlanish sohasidagi hisobot standartlarini joriy etish bo'yicha me'yoriy hujjatlar ishlab chiqishda ishtirok etish, shu jumladan barqaror rivojlanish sohasidagi xalqaro IFRS standartlarini (IFRS Sustainability Standards) joriy etish masalalari bo'yicha ekspert ko'magini taqdim etish.
2026 yilda UzAssets O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026 yil 4 maydagi 221-son qarorini — «Barqaror rivojlanish hamda ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (ESG) tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari to'g'risida»gi hujjatni ishlab chiqdi.
Hujjat UzAssets portfel kompaniyalari va O'zbekistonning yirik strategik korxonalarini IFRS SDS (ISSB) ESG-hisobot standartlariga bosqichma-bosqich o'tkazishga qaratilgan.
ESG ko'rsatkichlari
Ko'rsatkich
2025
2024
2023
ESG hisoboti Xalqaro standartlarga muvofiq hisobot
64% kompaniya ESG hisobotini xalqaro standartlarga muvofiq chiqardi
50% kompaniya ESG hisobotini xalqaro standartlarga muvofiq chiqardi
32% kompaniya ESG hisobotini xalqaro standartlarga muvofiq chiqardi
ESG reytingi TOP-10 global reyting ro'yxatidagi nufuzli xalqaro reyting agentliklari tomonidan baholash
45% kompaniya ESG profili baholangan
50% kompaniya ESG profili baholangan
4,5% kompaniya ESG profili baholangan
Kompaniyalarning faolligi
86% kompaniya ESG yo'nalishi bo'yicha ishga jalb etilgan
41% kompaniya ESG yo'nalishi bo'yicha faoliyat yuritgan
32% kompaniya ESG yo'nalishi bo'yicha faoliyat yuritgan
Kompaniyalarning jalb etilganligi
27% kompaniya iqlim strategiyasi va dekarbonizatsiya rejalarini ishlab chiqish va kelishish jarayonida
——
——
Korxonalarda ESG-transformatsiya yondashuvining asosiy elementlari
Salohiyatni oshirish
Barqaror mutaxassislik va tizimli kadrlar zaxirasini shakllantirish maqsadida UzAssets ADB ko'magi bilan ESG mutaxassislarini tayyorlash bo'yicha Center of Excellence tashabbusini ishga tushirdi.
2026 yilda dasturning birinchi pilot oflayn oqimi amalga oshirildi. Kelajakda onlayn o'qitishni ishga tushirish rejalashtirilmoqda.
2025 yil yakunlariga ko'ra kompaniyalarning ESG-kun tartibiga jalb etilishi 15%ga oshdi.
UzAssets ESG yondashuvlarini portfel kompaniyalari korporativ boshqaruv tizimiga integratsiya qilishni va ichki ESG funksiyalarini rivojlantirishni izchil kuchaytirmoqda. 2025 yil yakunlariga ko'ra, kompaniyalarning ESG kun tartibiga jalb etilganlik darajasi 15% ga oshdi, jumladan, alohida ESG funksiyalarini yaratish hamda kompaniyalar transformatsiya ofislari tarkibida ESG yo'nalishining rolini kengaytirish hisobiga.
Bizning ishonchimizcha, portfel kompaniyalarida shaffoflik va ESG ma'lumotlarining yuqori sifati korporativ boshqaruv sifati ko'rsatkichi bo'lib, investitsion jozibadorlikni oshirishga xizmat qiladi. Biz xalqaro standartlar, ma'lumotlarni verifikatsiya qilish va barqarorlikni riskka yo'naltirilgan baholash asosida axborotni oshkor etishga yagona yondashuvni shakllantirishga intilamiz.
2025 yilda axborotni oshkor etish qamrovi 2024 yilga nisbatan 15% ga oshdi.
O'zbekistonda IFRS Sustainability Disclosure Standards (IFRS S1 va IFRS S2) standartlariga o'tish izchil amalga oshirilmoqda. Ushbu standartlar 2026 yil 4 maydagi Vazirlar Mahkamasining 221-son qarorida ham mustahkamlangan bo'lib, u portfel kompaniyalarini ularni amalda qo'llashga tayyorlash qoidalarini belgilaydi.
ESG hisobotining asosiy elementi Double Materiality Assessment (DMA) bo'lib, u ESG omillarining biznesga ta'sirini ham, biznesning iqtisodiyot, jamiyat va atrof-muhitga ta'sirini ham hisobga olish imkonini beradi. Bu xalqaro amaliyot bilan uyg'unlashgan oshkor etilishlar uchun asos yaratadi.
Samarali boshqaruvning asosida ma'lumotlarni to'plash sifati, ularning taqqoslanuvchanligi, tekshiruvchanlik va ishonchliligi, shuningdek boshqaruv tizimlari jarayonlari yotadi.
Portfel kompaniyalarda ESG-risklarni tizimli boshqarish va ISO 14001, ISO 45001, ISO 50001 standartlari bo'yicha mustaqil sertifikatlash muhim ahamiyat kasb etadi.
Portfel tuzilmasida uglerod sig'imi yuqori ekanini hisobga olib, biz uglerod boshqaruviga alohida e'tibor qaratamiz. Yondashuv portfel kompaniyalarini chiqindilarni kamaytirish choralarini joriy etish orqali dekarbonizatsiyani qo'llab-quvvatlashga qaratilgan.
Tobora kuchayib borayotgan tartibga solish sharoitida biz iqlim kun tartibini kompaniyalar rahbariyati darajasida maqsadlar va mas'uliyatni rasmiylashtirishni talab qiladigan boshqaruv qarorlarining bir qismi sifatida ko'ramiz. Asosiy urg'u — deklarativ yondashuvdan aniq iqlim majburiyatlarini qabul qilish va ularni boshqaruv tizimiga integratsiya qilishga o'tishdir.
Ish natijalariga iqlim tashabbuslarini rivojlantirayotgan 6 ta kompaniya, shuningdek, iqlim yechimlarini xarid qilish va joriy etish jarayonida bo'lgan 4 ta kompaniya kiradi.
ESG reytingi
Biz portfel kompaniyalarini xalqaro ESG reyting agentliklari tomonidan baholatish orqali amaliyotlarning qiyoslanishi va taqqoslanishini oshirishda faol qo'llab-quvvatlaymiz.
Kompaniyalar bir nechta xalqaro tan olingan ESG reyting yondashuvlari orqali baholanishi uchun reytinglarni diversifikatsiya qilishga alohida e'tibor qaratiladi, bu esa barqarorlikning yanada muvozanatli va kompleks tashqi bahosini ta'minlaydi.
Tizimli ishlar natijasida 2025 yilda ESG reytinglariga ega portfel kompaniyalari ulushi 2024 yildagi 13%dan portfelning 45%igacha oshdi.
Kompaniyalar qayta baholash (re-assessment) bosqichlaridan faol o'tmoqda, bu esa uzluksiz takomillashtirish, oshkor etilayotgan ma'lumotlarni yangilash va ESG baholash metodologiyalaridagi o'zgarishlarga moslashish jarayonini aks ettiradi.
